Manav programı: tartılı satış, fire ve günlük fiyat değişimi
Manavda günlük değişen fiyatlar, tartılı satış, çürük-fire kaydı ve hal alımının programda nasıl yönetildiği.
Manav programında üç şey kritiktir: terazi entegrasyonuyla tartılı satış, günlük fiyat güncellemesinin hızlı yapılabilmesi (toplu fiyat değişikliği) ve fire kaydı. Sebze-meyvede fire oranı yüksek olduğu için maliyet, alış fiyatı değil fire ile düzeltilmiş alış fiyatıdır; bu düzeltme yapılmadan kâr marjı doğru hesaplanamaz.
Manav, perakendenin en hızlı devir eden ama en yüksek fire veren koludur. Ürün sabah gelir, akşam değeri düşer, ertesi gün satılamayabilir. Fiyat günlük değişir. Bu koşullarda hafızayla yönetim, sanılanın aksine en pahalı yöntemdir.
Üç zorluk
1. Fiyat her gün değişiyor
Halden gelen fiyat günlük olarak değişir; satış fiyatı da onunla birlikte. Program tarafında gereken şey, toplu fiyat güncellemesinin dakikalar içinde yapılabilmesidir. Ürün ürün girmek zorunda kalınan bir sistemde fiyat güncellemesi bir süre sonra yapılmaz ve eski fiyattan satış başlar.
2. Fire yüksek ve düzenli
Çürük, ezik, kuruyan, ayıklanan. Bu kayıp istisna değil, işin doğal parçası. Kaydedilmediğinde stok her zaman fazla görünür ve maliyet her zaman düşük çıkar.
3. Ürün tartılı satılıyor
Kasada elle miktar girmek hem yavaş hem hataya açık. Terazi entegrasyonu, ağırlık bilgisini barkoda yazarak bu iki sorunu birden çözer; kurulumun ayrıntısını barkod ve terazi yazısında anlattık.
Gerçek maliyet: alış fiyatı değil
Manavda 10 kilo alınan üründen 10 kilo satılamaz. Ayıklama, çürük ve nem kaybı sonrası satılabilir miktar daha azdır. Buna rağmen ödenen para aynıdır.
Bu yüzden gerçek maliyet, alış fiyatının fire oranıyla düzeltilmiş hâlidir. %15 fire veren bir üründe kilogram maliyeti, alış fiyatının belirgin biçimde üzerindedir. Satış fiyatı bu düzeltilmiş rakama göre belirlenmezse marj olduğundan yüksek görünür.
Fire oranını bulmak için karmaşık bir sistem gerekmiyor: bir hafta boyunca her ürün için alınan miktar ile satılan miktarı karşılaştırmak yeterli.
Hal alımını kaydedin
Hal alımları çoğu manavda tam olarak kayıt altına alınmaz. Oysa alım kaydı olmadan ne fire hesaplanabilir ne kârlılık ölçülebilir. Kayıt basit olabilir: ürün, miktar, birim fiyat, tarih. Bu dördü, sonraki tüm analizlerin girdisidir.
Hangi ürünler para kazandırıyor?
Manavda tüm ürünler aynı marjla çalışmaz. Bazı ürünler müşteriyi çeker ama düşük marjlıdır; bazıları az satar ama yüksek marjlıdır. Ürün bazlı satış ve fire raporu alındığında bu tablo netleşir ve sipariş kararları buna göre verilir.
Veresiye ve düzenli müşteri
Manavlarda mahalle müşterisi ve yakındaki lokantalar açık hesap çalışabilir. Cari hesap yapısı bu tarafı düzene sokar; alacak yönetiminin genel mantığını cari takip programı yazısında ele aldık.
Bilnex tarafında kurgu
Bilnex Market & Mağaza çözümünde terazi entegrasyonu (offline/online), dokunmatik hızlı satış, barkod etiket basımı ve kasa takibi mevcut. Excel ile toplu fiyat güncelleme, günlük fiyat değişikliği yükünü en aza indiren özellik.
Stok sayımı program içinden yapılabiliyor ve fark raporu alınabiliyor; fire zayiat fişiyle kaydediliyor. Cari/veresiye takibi düzenli müşteriler için kullanılıyor. Karşılaştırmalı raporlar ile ürün bazlı satış ve kârlılık izlenebiliyor.
Hangi çözüm yeterli?
Tek dükkan manav için Market & Mağaza çözümünün sade bir kurulumu yeterli. Bakkal ürünleri de satılıyorsa bakkal programı yazısındaki veresiye kurgusu tamamlayıcı olur. Toptan hal satışı yapılıyorsa Bilnex Ticari tarafındaki cari ve fatura yapısı devreye girer.
İlk hafta
- Ürün kartlarını açın ve terazi eşleştirmesini yapın.
- Hal alımlarını kaydetmeye başlayın.
- Günlük fireyi zayiat olarak geçirin.
- Hafta sonunda alınan ve satılan miktarı karşılaştırıp fire oranınızı çıkarın.
Dördüncü adım, satış fiyatlarınızı ilk kez gerçek maliyete göre gözden geçirmenizi sağlar.
Sık sorulan sorular
-
Manavda fiyat güncellemesi nasıl hızlandırılır?
Toplu fiyat güncelleme özelliğiyle. Ürün ürün girmek yerine liste üzerinden toplu değişiklik yapılır; online terazi kullanılıyorsa fiyat teraziye de otomatik yansır.
-
Fire oranımı nasıl hesaplarım?
Bir hafta boyunca her ürün için alınan miktar ile satılan miktarı karşılaştırın. Aradaki fark fire oranınızı verir; bu oran maliyet hesabınıza girmelidir.
-
Sebze-meyvede gerçek maliyet nedir?
Alış fiyatının fire oranıyla düzeltilmiş hâli. %15 fire veren bir üründe kilogram maliyeti alış fiyatının belirgin biçimde üzerindedir; satış fiyatı bu rakama göre belirlenmelidir.
-
Hal alımlarını kaydetmek şart mı?
Analiz yapmak istiyorsanız şart. Ürün, miktar, birim fiyat ve tarih kaydı olmadan ne fire hesaplanabilir ne ürün bazlı kârlılık ölçülebilir.
-
Manavda hangi ürünlerin kârlı olduğunu nasıl görürüm?
Ürün bazlı satış ve fire raporuyla. Bazı ürünler müşteri çeker ama düşük marjlıdır; sipariş kararları bu tablo görüldükten sonra değişir.
Manavınızda fiyat ve fire düzenini kuralım
Ürün listenizi ve günlük fiyat rutininizi konuşalım; toplu güncelleme ve fire kaydını birlikte oturtalım.