Tekstilde stok takibi: renk, beden, top ve fason süreci

Tekstilde “kaç ürününüz var?” sorusunun iki cevabı vardır. Katalogda 40 model olabilir; stokta ise 40 × 6 renk × 5 beden = 1.200 ayrı kalem vardır. Stok takibi bu ikinci sayıya göre kurulur.

Bu yapı doğru kurulmadığında iki şey birden olmaz: ne gerçek stok görülür ne de sipariş karşılanabilir.

Varyantlı stok: temel yapı

Doğru kurgu, modeli tek bir ürün kartı olarak tanımlayıp renk ve bedeni varyant olarak eklemektir. Her varyant kombinasyonunun kendi stok miktarı, kendi barkodu olur.

Yanlış kurgu ise her kombinasyona ayrı ürün kartı açmaktır. Bu durumda:

• Model bazında raporlama yapılamaz (hangi model iyi satıyor?)
• Fiyat güncellemesi yüzlerce kartta tek tek yapılır
• Ürün listesi yönetilemez hâle gelir

Perakende tarafındaki karşılığını giyim mağazası yazısında ele alacağız.

Kumaş: top mu, metre mi, kilo mu?

Kumaş stoğunun birimi sektörün en karışık konularından biri. Kumaş topla gelir, metreyle veya kiloyla tüketilir; örme kumaşta kilo, dokuma kumaşta metre yaygındır.

Program tarafında hem birim dönüşümünün hem de top bazlı takibin desteklenmesi gerekir. Top bazlı takip, parti ve renk farkı (aynı rengin farklı partileri arasındaki ton farkı) yönetimi için kritiktir — aynı üründe farklı toplardan kesim yapıldığında ton farkı sorun yaratır.

Kesim firesi

Kesimde fire kaçınılmazdır ve pastal planına göre değişir. Bir modelin metre başına kaç adet çıktığı ölçüldüğünde fire oranı da bulunur.

Fire maliyete yansıtılmadığında ürün maliyeti sistematik olarak düşük görünür. Reçetede kumaş miktarını brüt yazmak (net tüketimin üzerine fire payı ekleyerek) en pratik yöntemdir.

Fason süreçleri

Tekstilde işlemlerin önemli bölümü dışarıda yapılır: kesim, dikim, baskı, nakış, yıkama, ütü. Bu, stok takibinde ayrı bir zorluk yaratır — ürün sizin ama sizde değil.

Doğru kurgu, fasoncuyu bir depo gibi tanımlamaktır:

1. Fasoncuya gönderilen malzeme, ana depodan fason deposuna transfer edilir.
2. Fasoncudan gelen ürün, fason deposundan mamul deposuna geçer.
3. Aradaki fark, fasondaki fire ve eksiktir.

Bu yapı kurulduğunda “şu an fasonda ne kadar malım var?” sorusu her an cevaplanabilir. Bu soru, tekstilde nakit ve teslimat planlamasının merkezindedir.

Sipariş ve termin

Tekstilde siparişler genellikle sezonluk ve terminlidir. Sipariş bazlı üretim takibi, hangi siparişin hangi aşamada olduğunu (kumaş bekliyor, kesimde, fasonda, ütüde, sevke hazır) gösterir. Gecikme riskinin önceden görülmesi, sezonluk işte en değerli bilgidir.

Sezon ve devir

Tekstilde sezon sonu kalan stok, değerini hızla kaybeder. Sezon başında hangi modelin ne kadar üretileceği kararı, bir önceki sezonun satış verisine dayanmalıdır. Model, renk ve beden bazlı satış raporları bu kararın girdisidir — hangi bedende stok kaldığı, hangi rengin tükendiği bilgisi bir sonraki sezonun planını doğrudan belirler.

Bilnex tarafında kurgu

Bilnex tarafında varyantlı stok ve renk-beden takibi destekleniyor; seri ve lot takibi ile parti bazlı izleme yapılabiliyor. Depo takibi ile hammadde, fason ve mamul depoları ayrı tutulabiliyor — fason süreçleri bu yapıyla kurgulanıyor.

Reçete ile ürün ağacı tanımlanıyor, sipariş üretim ile terminli siparişler izleniyor, planlama ile üretim sırası kuruluyor. Min/max stok seviyesi kumaş ve aksesuar tarafında sipariş noktalarını belirliyor.

Ticari tarafta cari, fatura, çek-senet ve e-Fatura süreçleri; ihracat yapan işletmeler için dövizli işlem desteği mevcut. E-ticaret ve pazaryeri satışı varsa entegrasyon tarafı ayrıca değerlendiriliyor.

Hangi çözüm gerekli?

Üretim yapan tekstil işletmelerinde Bilnex Üretim çekirdek; ölçek büyüdükçe Bilnex ERP değerlendiriliyor. Yalnızca toptan alım-satım yapan firmalarda Bilnex Ticari ile varyantlı stok yapısı yeterli olabiliyor.

Kurulum sırası

1. Model–renk–beden varyant yapısının kurulması.
2. Kumaş birim dönüşümlerinin ve top takibinin tanımlanması.
3. Kesim fire oranlarının ölçülmesi.
4. Fason depolarının tanımlanması ve transfer akışının kurulması.
5. Sipariş bazlı termin takibinin devreye alınması.

Sık sorulan sorular